Model Organizma Laboratuvarı

Model Organizma Drosophila melanogaster, model organizma olarak yaklaşık 100 yıldan fazladır kullanılmasıyla; en geniş tarihe, genetik ve gelişim biyolojisinde çok fazla çalışılan bir organizmadır. Küçük bir kanatlı böcektir ve çürümüş meyvelerin üzerinde beslenerek ve üreyebilir. Basit diyetlerinin olması, yaşam döngülerinin kısa olması, polytene kromozoma sahip olmaları ve basit immün sistemlerinin olması model organizma olarak seçilmesinin sebeplerindendir. 2001 yılında DNA sekansı tamamlanan meyve sineği, 165 milyon baz çiftine ve 14.000 gene sahiptir. İnsan ve meyve sineği genleri arasındaki ilişki oldukça yakındır. İnsanlarda bulanan çeşitli hastalık genlerinin karşıtı meyve sineklerinde  (%75i kadar) vardır. Bu sayede insan genlerinin fonksiyonu hakkında bilgi edinilir ve yeni ilaçların geliştirilmesinde yardımcı olur.

Bünyemizde bulunan Drosophila melanogaster (Oregon R) model organizma laboratuvarında; moleküler üretim departmanında, %100 yerli kaynak bitkilerden elde edilen antioksidanların diyetlerine takviyesi ile, tip 2 diyabet ve obezite gibi metabolizmal hastalıklar ve etkileri modellenmektedir. Diyet içeriğinin etkisi ile hastalıklar çerçevesinde organizmanın; yaşam ömürleri, yaşam fonksiyonları, fertilite, mobilite, metabolizmal enzim aktiviteleri,  protein değerleri ve gen anlatımları incelenmektedir.

MODEL ORGANİZMA TANITIM

Bir model organizmalar, biyolojik süreçleri anlamak için çalışılan ve keşiflerin diğer organizmaların işleyişi hakkında bilgi sağlayan insan olmayan türlerdir. Evrim ağacında, araştırmacılara evrimsel gelişim hakkında fikir veren önemli canlılardır. Model organizmalar temel biyolojik ve klinik araştırmanın vazgeçilmez araçları haline gelmiştir ve bilim insanlarına muazzam miktarda bilgi biriktirme konusunda yardımcı olmuştur. Araştırmacılar çalışmalarında kullanmak için bir organizma aradıklarında, birkaç özellik ararlar. Bunların arasında büyüklük, üretim süresi, erişilebilirlik, manipülasyon, genetik, mekanizmaların korunması ve potansiyel ekonomik fayda vb. Seçilmiş bakteri, mantar, bitki veya hayvanların basit yöntemlerle yetiştirmesi, incelenmesi önemlidir. Bu nedenle biyolojik ve biyomedikal araştırmalar için büyük önem taşırlar.

Model organizmaların tarihi; bazı organizmaları kullanarak diğer organizmalar ile ilgili bilgi edinilmesi, aynı türdeki diğer organizmaların kontrolu olarak çalışmak için kullanılabileceği fikriyle başlamıştır (Charles Darwin Hayat Ağacı Kroki – 1837) . Günümüzde filogenetik analizler; biyoçeşitliliği, evrimi, ekolojiyi ve genomları anlamak için merkez haline gelmiştir.Model organizmalar 19. yüzyılın ortalarında; Charles Darwin ve Gregor Mendel gibi araştırmacıların, doğal seleksiyon ve kalıtımın genetik çalışmaları gibi çalışmalarda vazgeçilmezi olmuştur. Bitkiler ve serbest yaşayan hayvanlar üzerinde yapılan bu temel çalışmalar; 20. yüzyılda Drosophila, E.coli ve laboratuar fareleri gibi yeni model organizmaların kullanılmasına imkan sağlamıştır.

İnsan fizyolojik süreçlerini ve davranışlarını anlamak için; insanlarla yüksek derecede bir homolojiye sahip memeli model organizmaların seçilmesi daha doğru araştırma sonucu ortaya koyar. Kolay tutulması nedeniyle, memeli model organizmalardan fare ve sıçan türleri en önemli temsilcilerdir.

Araştırmada hizmet veren hayvan modellerinde; insan durumuna benzer, mevcut, yerleşik veya indüklenmiş bir hastalık veya yaralanma olmaktadır. Hayvan modellerinin kullanılması sırasında araştırmacıların; bir insana zarar vermesi etik olarak kabul edilmeyecek bir zarar seviyesi anlamına gelen prosedürlerle hastalık durumlarını araştırmalarını sağlar.

Memeli çalışmalarında bu seviyeler belirlenerek etik kurullara sunulan taahhütnameler ile izin alınması gerekir. İzni alınmamış, zarar seviyeleri kabul edilmeyecek derecede yüksek çalışmaların yürütülmesi yasak ve son derece yanlıştır!

Memeli Olmayan, Model Organizmaların Farklı Avantajları Hakkında Bilgiler

PROKARYOTLAR


MANTARLAR


ALGLER


BİTKİLER


HAYVANLAR